Luật Đất đai (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua với nhiều thay đổi quan trọng, với trên 97% đại biểu tham gia tán thành.
Một trong những nội dung thay đổi quan trọng nhất là về tài chính đất đai, giá đất. Luật bỏ quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất. Thay vào đó, giá đất sẽ do Nhà nước quyết định, việc định giá phải đảm bảo 5 nguyên tắc.
Các nguyên tắc này gồm: phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ; đúng trình tự và thủ tục định giá; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành liên quan; bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư; bảo đảm khách quan, trung thực.
Từ 1/1/2028, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) do HĐND cấp tỉnh quyết định 3 năm một lần dựa trên các nguyên tắc trên. Bảng giá và hệ số K sẽ được sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh tăng hoặc giảm do yêu cầu quản lý Nhà nước hoặc khi có thay đổi về hạ tầng, quy hoạch...
Cơ quan tài chính cấp tỉnh có trách nhiệm chủ trì sửa bảng giá, hệ số K trình UBND cấp tỉnh thẩm định. Sau đó, UBND cấp tỉnh trình HĐND quyết định sửa đổi, bổ sung bảng giá đất và hệ số K.
Theo quy định hiện hành, HĐND cấp tỉnh có trách nhiệm quyết định, điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất hàng năm để áp dụng từ 1/1 năm tiếp theo.
Luật sửa đổi cũng quy định bảng giá đất, hệ số K sẽ được sử dụng đồng bộ trong các trường hợp như tính khoản thu ngân sách từ đất đai, xác định giá khởi điểm để đấu giá đất, bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Đồng thời, đây cũng sẽ là căn cứ để tính giá trị quyền sử dụng đất khi chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp hay chuyển doanh nghiệp do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ thành công ty cổ phần.
Khái niệm "đất bỏ hoang" cũng lần đầu được định nghĩa trong luật.
Theo đó, đây là đất đã được Nhà nước giao, cho thuê mà không đưa vào sử dụng liên tục trong một thời gian nhất định. Đất được giao để thực hiện dự án đầu tư mà chậm hoàn thành đầu tư để đưa đất vào sử dụng so với tiến độ cũng bị coi là bỏ hoang.
Tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp được thông qua hôm 20/11, Quốc hội cũng chốt thu thuế đất bỏ hoang 0,2% từ 1/7/2027.
Thêm một số trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội
Luật mới bổ sung một số trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội, vì lợi ích quốc gia công cộng.
Trong đó, các trường hợp mới có thêm dự án thực hiện thông qua chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã hết thời hạn phải hoàn thành việc chuyển nhượng mà đã nhận được trên 75% diện tích và trên 75% số người sử dụng đất. HĐND cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích còn lại để giao cho nhà đầu tư.
Các trường hợp khác được thêm vào luật gồm dự án để thực hiện điều ước quốc tế, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, dự án trong khu thương mại tự do, dự án trong trung tâm tài chính quốc tế.
Tại điều 41, thứ tự bồi thường khi thu hồi đất được quy định lần lượt bằng đất, bằng nhà ở và bằng tiền. Luật cũng bổ sung nội dung về phục hồi sinh kế sau khi thu hồi đất. Theo đó, kinh phí hỗ trợ phục hồi sinh kế cho người bị thu hồi đất phải được bố trí trong ít nhất 3 năm.
Hàng năm, UBND cấp xã chỉ đạo khảo sát, xác định thu nhập, việc làm sau khi thu hồi đất để xem xét, quyết định mức hỗ trợ cho các trường hợp bị giảm thu nhập, mất việc làm.