Sau hơn một thập kỷ chờ đợi, sân bay Phan Thiết đang tiến gần ngày hoàn thiện với mô hình lưỡng dụng quân sự - dân sự, hứa hẹn trở thành cú hích hạ tầng chiến lược cho tỉnh có diện tích lớn nhất Việt Nam và toàn vùng Nam Trung Bộ.
Mảnh ghép "dân dụng" chờ được hoàn thiện
Được khởi công từ tháng 1/2015, sân bay Phan Thiết đang dần trở thành một mắt xích hạ tầng chiến lược của khu vực Nam Trung Bộ với quy hoạch gồm hai phần tách biệt: Khu hàng không quân sự và khu hàng không dân dụng. Trong đó, hạng mục quân sự do Quân chủng Phòng không - Không quân đầu tư đã hoàn thành và đưa vào khai thác cuối năm 2025, tạo tiền đề để phần dân dụng được triển khai đồng bộ.
Bức tranh này chỉ thực sự hoàn thiện khi phần dân dụng - mảnh ghép còn lại được triển khai và đưa vào khai thác.
Sân bay Phan Thiết được quy hoạch là sân bay lưỡng dụng, kết hợp cả mục tiêu quốc phòng và phát triển kinh tế. Phần quân sự vừa hoàn thành được xây dựng trên diện tích khoảng 439ha, đạt tiêu chuẩn sân bay quân sự cấp I và dân dụng cấp 4E theo phân cấp của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO).
Các hạng mục cốt lõi như đường cất hạ cánh, hệ thống đèn hiệu, đài dẫn đường đã hoàn thiện, đủ điều kiện vận hành. Với tiêu chuẩn 4E, sân bay có khả năng tiếp nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại, tạo điều kiện nâng cao năng lực huấn luyện, cơ động và sẵn sàng chiến đấu của Không quân Việt Nam.
Nhưng giá trị của công trình không dừng lại ở yếu tố quốc phòng. Ngay trong quy hoạch ban đầu, sân bay đã được định vị như một hạ tầng động lực cho phát triển kinh tế - du lịch.
Theo Quyết định số 2619/QĐ-UBND ngày 19/12/2025, UBND tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư hạng mục hàng không dân dụng với tổng vốn dự kiến gần 3.800 tỷ đồng, trên diện tích 74,6ha, theo hình thức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Các hạng mục bao gồm sân đỗ máy bay, đường lăn, đài kiểm soát không lưu, nhà điều hành, hệ thống đèn tín hiệu, hệ thống quan trắc thời tiết AWOS… Theo thiết kế, đến năm 2030, nhà ga dân dụng dự kiến đạt công suất khoảng 2 triệu hành khách/năm.
"Cửa ngõ" kinh tế mới
Sân bay Phan Thiết tọa lạc gần Khu du lịch quốc gia Mũi Né - một trong những trung tâm nghỉ dưỡng lớn nhất cả nước và nằm tại cửa ngõ du lịch Nam Trung Bộ. Trong bối cảnh tỉnh mới sau sáp nhập trở thành địa phương có diện tích lớn nhất Việt Nam, yêu cầu về hạ tầng kết nối càng trở nên cấp thiết.
Hiện nay, du khách phía Bắc hoặc quốc tế muốn đến Mũi Né chủ yếu phải bay đến TP. HCM hoặc Cam Ranh rồi di chuyển thêm vài giờ bằng đường bộ. Khi hạng mục dân dụng đi vào khai thác, thời gian tiếp cận sẽ rút ngắn đáng kể, đặc biệt với các đường bay thẳng từ Hà Nội và các đô thị lớn.
Tác động đầu tiên và rõ nét nhất sẽ thuộc về du lịch. Việc có thêm một cảng hàng không ngay sát trung tâm nghỉ dưỡng giúp tăng tính cạnh tranh cho Mũi Né so với các điểm đến khác trong khu vực như Nha Trang hay Phú Quốc.
Nhưng dư địa phát triển không chỉ dừng ở du lịch. Với tiêu chuẩn kỹ thuật cao và khả năng tiếp nhận máy bay thân rộng, sân bay Phan Thiết có thể trở thành điểm trung chuyển hàng hóa hàng không, mở ra cơ hội phát triển logistics, đặc biệt trong bối cảnh thương mại điện tử và xuất khẩu nông - thủy sản đang tăng trưởng mạnh.
Cùng với tuyến đường mới hoàn thành phục vụ kết nối vào sân bay, một trục hạ tầng mới đang hình thành. Hạ tầng giao thông đi trước sẽ tạo lực kéo cho các ngành dịch vụ, bất động sản, thương mại và đầu tư công nghiệp phụ trợ.
Trong kinh tế vùng, mỗi sân bay mới đều có khả năng tái cấu trúc không gian phát triển. Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy, khi hạ tầng hàng không được kích hoạt, dòng vốn đầu tư có xu hướng dịch chuyển theo các trục giao thông mới, hình thành các cụm đô thị - dịch vụ vệ tinh quanh sân bay.
Với vị trí chiến lược giữa dải ven biển Nam Trung Bộ, sân bay Phan Thiết có thể đóng vai trò bổ trợ cho các cảng hàng không lân cận, đồng thời giảm tải áp lực cho hệ thống hiện hữu.
Đối với tỉnh rộng nhất cả nước sau sáp nhập, đây không chỉ là một công trình giao thông đơn thuần mà là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn - từ kết nối du lịch biển đến mở rộng không gian kinh tế ven biển và nội địa.
Lễ khánh thành phần quân sự ngày 19/12 mới chỉ hoàn thành "một nửa giấc mơ". Nhưng nửa còn lại - hạng mục dân dụng hiện đang được đẩy nhanh về thủ tục để sớm khởi công.
Sau hơn một thập kỷ chờ đợi, viễn cảnh những chuyến bay thương mại hạ cánh xuống Phan Thiết không còn quá xa. Khi động cơ dân dụng chính thức vận hành, sân bay này sẽ không chỉ kết nối bầu trời mà còn mở ra một chu kỳ phát triển mới cho toàn vùng.
Với vị trí chiến lược, quy mô đầu tư lớn và định hướng lưỡng dụng rõ ràng, sân bay Phan Thiết được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những hạ tầng hàng không đáng chú ý nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới, đặt nền móng cho một không gian kinh tế mới tại tỉnh rộng nhất cả nước.
Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, Lâm Đồng đang là tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, một trong những vấn đề còn tồn đọng chính là việc hạ tầng chưa đồng bộ và hoàn thiện. Do đó, việc nhanh chóng triển khai và hoàn thiện hạ tầng dân dụng tại sân bay Phan Thiết là điều vô cùng cần thiết.